Albanologët austriakë zbulojnë një libër shqip para Buzukut

Profesorët Stefan Schumacher dhe Joachim Matzinger nga Akademia e Shkencave Austriake kanë arritur të zbulojnë një dokument që mendohet t’i përkasë shekullit të XIV, ku shkruhet një shqipe me gërma latine. Dy profesorët në studimin e tyre kanë arritur në përfundimin se një pjesë e gjuhëve si latinisht, gjermanisht dhe thuajse pjesa më e madhe e gjuhëve të Ballkanit, kanë elementë të rëndësishëm të gjuhës shqipe.

Janë përsëri ata, austriakët, të dashuruarit e përjetshëm me shqipen, që këtë radhë na befasojnë me një tjetër zbulim. Bëhet fjalë për një dokument që mund të hedhë dritë për shkrimin më të hershëm të gjuhës shqipe. Profesorët Stefan Schumacher dhe Joachim Matzinger nga Akademia e Shkencave Austriake kanë arritur të zbulojnë një dokument që mendohet t’i përkasë shekullit të XIV, ku shkruhet një shqipe me gërma latine.

Ninulla – Këngë djepi

Kenget e djepit, ninullat ose nina-nanat shprehin dashurine dhe deshirat e prinderve per femijt e tyre. Ato ne pergjithesi jane kenge te shkurtera, me te cilat nena ve ne gjume femine. Keto kenge, me gjithe se i gjejme si varjante mjaft te perhapura, shpesh jane improvizime qe nena i ben aty per aty.
Zakonisht keto kenge fillojne me fjalet: “nani-nani djalin/vajzen” ose “nina-nana” Ne disa kenge djepi, sidomos ne ato te jugut, gjejme dhe fjale te pashpjegueshme ose emra njerezish te cilet dallohen per ndonje karakteristike te vecante per kete ose ate gje. Ninullat jane monologe intim poetik, ku prinderit shprehin deshirat e tyre per femijet qe jane te lidhura me urtesine, dashurine, trimerine, shendetin, jeten e gjate etj.
Mjetet artistike, figurat letrare qe perdoren zakonisht jane krahasimi dhe personifikimi. Ninullat jane teper lirike. Nena e krahason vajzen me gonxhen e trendafilit, me lulen e sheges, me mollen kurse djalin me pellumbin, yllin. Shume i bukur eshte personifikimi i gjumit te cilin nena e paraqet is pellumb qe vjen dhe e merr femijen ne krahet e tij.

Nina-nina, more pllum
Flej se nana te don shum
T’i m’u rritsh-o nafaklum
Nafak lum-o djal i ri
Dielli ty gjithmonë me t’pri
Kur te rritesh mor zamak
Tash gzon nanen ne konak
Kur te rritesh djal im
Ti moj zemër do m’dalsh trim

Romani ''Sikur te isha Djale''

NECROCOMICON – Libri i mallkuar

NECROCOMICON/Libri i mallkuar

Eshtë një tekst i mallkuar, “Necrocomicon”, Libri i të Vdekurve. Autori i mundshëm i “Necrocomicon” është një poet arab i quajtur Abd al’Hazred, i lindur në Jemen në vitin 700. Titulli origjinal i veprës së tij ishte “Az Azif”, që do të thotë “Tingulli i zërave të djajve”. Al-Hazred nuk ishte mysliman, por ai ishte adhurues i entiteteve paganë të quajtur Yog Sototh dhe Cthulhu. Diku aty rreth vitit njëmijë, një përkthim i fshehtë bizantin i dha tekstit të mallkuar titullin “Necrocomicon”, që do të thotë “Libri i ligjeve të të vdekurve”. Thuhet se disa kopje të tij janë shkruajtur me gjak dhe janë të lidhura me lëkurën e qenieve njerëzore të vrara gjatë riteve flijuese.

Për herë të parë Necrocomicon është përmendur në vitin 1922, dhe në rrëfimin e “The Hound” të shkrimtarit amerikan Hoëard Phillips Lovecraft, përmbahen një seri rrëfimesh mes horrorit dhe fantashkencës, që të gjithë së bashku janë të njohur me emrin “Miti i Cthulhu”

Yog Sototh, Azatoth, Shub Nigurath. Janë këta emrat e “Të Lashtëve të Mëdhenj”, entitete aliene të pakonceptueshëm që popullojnë një univers, ku për njerëzimin nuk ka as vend dhe as shpresë. Mes të gjithëve, i Madhi Cthulhu, një Perëndi me kokë polipi, i adhuruar në fshehtësi nga turma adhuruesish në vendet më të fshehtë e të largët të tokës. I burgosur që në agimin e kohëve në qytetin e tij të fundosur në ujë, thuhet se Cthulhu është duke pritur me durim… “Dhe kur yjet të vendosen në pozicionin e duhur, monstra do të mund të ridalë dhe të rimarrë kontrollin e tokës…”. Kështu e parashikon Necrocomicon.

Tetutat

Nëna shqiptare

E vuajtur ndër shekuj!
E rrahur nga erërat e kohërave!
E larë nga lotët e dhimbjeve!
E gjakosur nga historia!

Gjak, gjak, era gjak vjen kudo!
Nëna e gjorë mbyll sytë,
s’do të shohë në të kaluarën.
Por, zemra e shkretë
nuk është kasetë;
sot incizo, nesër fshij e harro!!!

Nënë Tereza

Shpirtbardhë si një engjell!
Shpirtemadhe sa një tempull!
I ndihmoi gjithë njerëzisë!
Ia zbardhi fytyrën gjithë shqiptarisë!

Bagëti e Bujqësi – Naim Frashëri

O malet’ e Shqipërisë e ju o lisat’ e gjatë!
Fushat e gjëra me lule, q’u kam ndër mënt dit’ e natë!
Ju bregore bukuroshe e ju lumenjt’ e kulluar!
Çuka, kodra, brinja, gërxhe dhe pylle të gjelbëruar!
Do të këndonj bagëtinë që mbani ju e ushqeni,
O vendëthit e bekuar, ju mëndjen ma dëfreni.
Ti Shqipëri, më ep nderë, më ep emrin shqipëtar,
Zëmrën ti ma gatove plot me dëshirë dhe me zjarr.
Shqipëri, o mëma ime, ndonëse jam i mërguar,
Dashurinë tënde kurrë zemëra s’e ka harruar.
Kur dëgjon zëthin e s’ëmës qysh e le qengji kopenë,
Blegërin dy a tri herë edhe ikën e merr dhenë,
Edhe në i prefshin udhën njëzet a tridhjetë vetë,
E ta trëmbin, ay s’kthehet, po shkon në mes si shigjetë,
Ashtu dhe zemëra ime më le këtu tek jam mua,
Vjen me vrap e me dëshirë aty nër viset e tua.
Tek buron ujët e ftohtë edhe fryn veriu në verë,
Tek mbin lulja me gas shumë dhe me bukuri e m’erë,
Ku i fryn bariu xhurasë, tek kullosin bagëtija,
Ku mërzen cjapi me zile, atje i kam ment e mija.
Atje lint diell’ i qeshur edhe hëna e gëzuar,
Fat’ i bardh’ e mirësija në atë vënt janë mbluar;
Nat’atje’shtë tjatrë natë edhe dita tjatër ditë,
Në pyjet’ e gjelbëruar, atje rrinë perënditë.
Mendje! merr fushat e malet, jashtë, jashtë nga qyteti,
Nga brengat, nga thashethemet, nga rrëmuja, nga rrëmeti.
Tek këndon thëllëza me gas edhe zogu me dëshirë,
E qyqja duke qeshur, bilbili me ëmbëlsirë,
Tek hapetë trëndafili, atje ma ka ënda të jem,
Bashkë me shpest edhe unë t’ia thërres këngës e t’ia them;
Të shoh kedhërit’ e shqerrat, deshtë, cjeptë, dhëntë, dhitë,
Qiellin’ e sbukuruar, dhenë me lul’e me dritë.
Vashë bukurosh’e bariut! që vjen me llërë përveshur,
Me zemërë të dëfryer e me buzëzë të qeshur,
Me dy shqerëza ndër duar, të bukura si dhe vetë,
Në sythit tënt e shoh gazë, që s’e kam gjetur ndë jetë.
Dashi sysk e me këmborë, q’e ke manar, po të vjen pas,
Dhe qeni me bes’ i larmë të ndjek me dëshir’ e me gas.
Dashç Perëndinë, pa më thua, a mos na pe bagëtinë?
Pash’ atje pas më të gdhirë,… ja atje përtej tek vinë!
O! sa bukuri ka tufa!
Sa gas bije bagëtija!

Gjergj Fishta

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/thumb/1/14/GFishta.jpg/220px-GFishta.jpg

Gjergj Fishta (1871 – 1940) lindi në fshatin e vogël Fishtë të Zadrimës më 23 tetor 1871. Jetën e filloi si barì. Por shumë shpejt, kur ishte 6-vjeçar zgjuarsia e tij i bie në sy famulltarit të fshatit, i cili e dërgon Fishtën në Seminarin Françeskan të Shkodrës. Më 1880, kur hapet seminari në Troshan, ai vijon në këtë shkollë. Këtu ai shfaqi trillin poetik. Më 1886 dërgohet për studime në Bosnjë. Vitin e parë e kaloi në Guçjagorë afër Travanikut. Mësimet filozofike i mori në kuvendin e Sutidkës, ndërsa ato teologjike në kuvendin e Livnos. Të kësaj kohe janë edhe “Ushtrimet e para poetike”. Më 1893 përfundoi studimet shkëlqyeshëm.

Aktiviteti patriotik

I formuar në periudhën e Rilindjes sonë kombëtare, poeti ynë Gjergj Fishta është një nga vazhduesit më autentikë dhe të drejtpërdrejtë të saj, shprehës i idealeve atdhetare dhe demokratike në kushtet e reja që u paraqitën në shekullin e njëzetë. Mënyrat e pasqyrimit të jetës, në veprat e tij, janë vazhdim i natyrshëm i teknikës letrare të Rilindjes, ku mbizotëron romantizmi, realizmi dhe klasicizmi. Deri më 1899, Fishta shkruan me alfabetin shqip të françeskanëve. Në janar 1899 ai bëhet bashkëthemelues dhe pjestar aktiv i shoqërisë “Bashkimi”, të cilën e drejtoi poeti atdhetar Preng Doçi. Me alfabetin e kësaj shoqërie u botuan edhe veprat e Fishtës të kësaj periudhe.

Folja

Folja është pjesë ligjëratës që shënon një veprim apo gjendje.

Në gjuhën shqipe ajo ka kategori gramatikore të mënyrës, kohës, vetës, numrit dhe diatezës.

Folje quhen fjalët që tregojnë se subjekti vepron ose pëson diçka ose ndodhet në një gjendje të caktuar.

Kur themi motra, macja, e kuptojmë se është fjala për njerëz, kafshë dhe sende, po nuk dimë se çfarë bëjnë ose çfarë ndodh me ta. Por kur themi motra punon, mollët u poqën, macja fle atëherë prej fjalës punon mësojmë se motra po kryen një veprim (punon), prej fjalës u poqën mësojmë se mollët pësuan diçka (u poqën), prej fjalës fle mësojmë se macja ndodhet në një gjendje të caktuar (fle). Fjalët punon, u poqën, fle janë folje.

Foljet kalimtare dhe jokalimtare Kalimtare quhen foljet veprimi i të cilave i kalon një personi ose sendi tjetër, d.m.th. që pranojnë një kundrinor: Beni çdo ditë lexon gazetën. Foljet që pranojnë një kundrinor të drejtë janë folje kalimtare të drejta: Blerta çdo ditë vadit lulet. Foljet që mund të marrin kundrinor të zhdrejtë pa parafjalë janë kalimtare të zhdrejta: Iliri i hipi kalit. Ndodh që një folje të marrë njëkohësisht një kundrinor të drejtë dhe një kundrinor të zhdrejtë pa parafjalë, pra të jëtë njëkohësisht folje kalimtare e drejtë dhe e zhdrejtë Ia dhashë librin Zanës. Ia afrova Zanës tufën e luleve.

Folje jokalimtare janë ato që nuk pranojnë kundrinor: fle, eci, rri, qëndroj, dal etj.: Agroni ecte i shqetësuar. Dje fjeta gjithë ditën.

Disa folje përdoren herë si kalimtare, herë si jokalimtare. për të gjetur se cilit grup i përkasin duhet parë se në ç’kuptim janë përdorur.

Alicka, shkrimtari që shkruan pa manerizma stilizuese

19 qershor 2003 / Çerçiz LOLOCI

Nuk ndodh shpesh që një autori shqiptar që me librin e tij të parë ti bëhet një pritje kaq pozitive siç ka ndodhur me tregimtarin shqiptar Ylljet Aliçka. Kështu libri i tij i parë botohet në Francë, Itali, bëhet film franko-shqiptar, filmi përzgjidhet në konkurimin zyrtar të festivalit të Kanës, Maj 2001, dhe nderohet me cmim. Vetë Alicka ka marrë ndërkohë tri çmime ndërkombëtare në fushën e letërsisë (Francë,Itali), siguron si përkthyes ambasadorin francez në Tiranë,  shkruajnë për të gazetat më të mëdha evropiane….

Dhe ja ç’shkruajnë:

Në shkrimin e e saj me titull NOVELA TE ZYMTA  QE  VINE NGA TIRANA
e përditshmja franceze”Le Monde” me autor Jean Soublin, ndër të tjera shkruan :

Absurd që të çon tinëzisht drejt poshtërsisë, braktisjes, mohimit….Si përgjatë makthit të partisë unike ashtu edhe nën anarkinë liberale që e zëvendesoi atë, ngelet e njejta shpërbërje morale që i zhvlerëson personazhet e trembur të këtyre historive plot ritëm.

Të jetosh në një ishull

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/thumb/3/39/T%C3%AB_jetosh_n%C3%AB_ishull.jpg/250px-T%C3%AB_jetosh_n%C3%AB_ishull.jpg

Të jetosh në ishull është një roman i shkruar nga Ben Blushi dhe botuar nga Shtëpia Botuese “TOENA” në vitin 2008. Të jetosh në ishull” është romani befasues i Ben Blushit, i cili vjen në letërsi nga politika dhe pas një përvoje të gjatë në median e shkruar. Duke e marrë temën nga një periudhë jo fort e njohur e historisë së Shqipërisë, fabula shtrihet në gati katër shekuj duke sjellë në letërsinë shqipe, personazhe të njohur, ngjarje e data që të çudisin për erudicionin e autorit, njohjen deri në imtësi të epokës ku zhvillohen ngjarjet dhe të zakoneve, traditave, organizimit të jetës së përditshme, e, në mënyrë të veçantë, të riteve e normave fetare që rrjedhin nga Librat e Shenjtë. Një roman që përpiqet të tregojë se si shoqëria shqiptare e përsosi instrumentin e bashkëjetesës fetare për t’i mbijetuar asimilimit dhe rrebesheve të kohës.

Free Sprint Phones with Plans | Thanks to CD Rates, Conveyancing and Registry Software