Ndre Mjeda

January 23rd, 2010 ABCShqip

Ndre Mjeda (1886 - 1937)

Ndre Mjeda, poet i shquar dhe veprimtar patriot. Lindi në Shkodër në një familje të varfër të zbritur nga fshati Mjedë. Mësimet e para i ndoqi në Shkodër, më pas u dërgua për studime të mesme dhe të larta teologjike në disa vende në Evropë. Në fillim dha mësim në një shkollë të lartë fetare në Kroaci. I dëbuar nga urdhri jezuit për mosbindje, Ndre Mjeda u kthye në atdhe ku u emërua famullitar në fshatra të ndryshme. U lidh që herët me lëvizjen patriotike.

Më 1901 bashkë me të vëllanë themeloi shoqërinë Agimi, e cila krijoi një alfabet dhe botoi një varg librash për shkollat mbi bazën e këtij alfabeti. Për veprimtari patriotike autoritetet osmane e arrestuan. Më 1908 në Kongresin e Manastirit u zgjodh anëtar i Komisionit për hartimin e alfabetit të njësuar të shqipes, ndërsa më 1916-1917 ishte anëtar i Komisisë Letrare. Në periudhën e hovit të lëvizjes demokratike (1920-1924) Ndre Mjeda mori pjesë në jetën politike të kohës dhe u zgjodh deputet. Pas dështimit të Revolucionit Demokratiko-borgjez u tërhoq nga jeta politike dhe punoi si prift i thjeshtë në Kukël. Vitet e fundit ishte mësues i gjuhës shqipe në Shkodër dhe vdiq në këtë qytet.

Lexo artikullin »

Gjuha shqipe në Malësi në rrezik të zhduket.

January 17th, 2010 ABCShqip

Rezultatet shqetësuese të një hulumtimi që flet për rreziqet që i kanosen shqipes në Malin e Zi.

Studimi socio-linguistik “Rrezikimi i gjuhës shqipe”, i autorit Haxhi Shabani, i cili trajton dygjuhësinë tek shqiptarët e Ulqinit, e jo dygjuhësinë në komunën e Ulqinit, me sa e kam të njohur, është i pari i këtij lloji në Mal të Zi, që padyshim zgjon interesimin e studiuesve të kësaj problematike, jo vetëm në Ulqin dhe mjediset tjera shqiptare në Mal të Zi, por në gjithë rrafshin shqiptar. Temë thelbësore e studimit është dygjuhësia në Ulqin me rrethinë, gjegjësisht rrezikimi i gjuhës shqipe nga shkaqe e rrethana të ndryshme, historike, shoqërore, sociologjike etj. Studimi ndahet në nëntë kapituj, të ndarë në nga disa pjesë, të ndërlidhura mes vetes me kujdes e mjeshtri, e të cilat përbëjnë një tërësi logjike, gjegjësisht një vepër të plotë dhe me mjaft interes. Libri fillon me një vështrim historik mbi shqiptarët në Malin e Zi gjatë shekujve, me theks të veçantë në shqiptarët e Ulqinit dhe fatin e tyre, pothuajse gjatë tërë historisë së tyre nën sundimin e të huajve. E tërë kjo ka ndikuar edhe në shpërnguljen e tyre gjatë të gjitha fazave të zhvillimit të vet, megjithëse herë me intensitet më të madh e herë më të vogël. Studimi vazhdon pastaj me dygjuhësinë si dukuri socio-linguistike; me aspekte të sociologjisë së gjuhës; pozitën e gjuhës shqipe në Mal të Zi; dygjuhësinë e folur e të shkruar; ndikimet ndërgjuhësore e kapituj të tjerë që trajtojnë çështje të ndryshme nga kjo fushë. Në kapitullin e katërt trajtohet pozita ligjore e gjuhës shqipe, e cila nuk është aspak e kënaqshme, posaçërisht nëse e krahasojmë atë me pozitën e gjuhëve të pakicave në Zvicër, Suedi, Itali dhe në vende tjera të Perëndimit. Në kushtetutën e deritashme të Malit të Zi nuk përmendet fare gjuha shqipe, si as në shumë dokumente tjera ligjore me përjashtim të Ligjit mbi të drejtat e pakicave dhe të ligjeve mbi arsimin në të gjitha nivelet.

Lexo artikullin »

Oscar Wild

January 17th, 2010 ABCShqip

Oskar Uailld: “Ajo që është interesante për njerëzit e botës së mirë, është maska që çdonjëri nga ata do të veshë dhe jo realiteti që ndodhet poshtë maskës”

Oskar Uailld, shkrimtari i së bukurës

Oskar Uailld ishte një shkrimtar dhe poet anglez. Lindi në Dublin në vitin 1856 dhe vdiq në vitin 1900 në Paris. I jati ishte kirurg dhe e jëma ishte poete dhe shkrimtare. Uailld studjoi në Kolegjin “Trinity” të Dublinit dhe në Oksford shkenca klasike.

Ishte përkrahës i dogmës “arti për artin”. Pavarësisht se kjo dogmë takoi shumë kundërshtarë, u bë shpejt i famshëm dhe shumë e kërkuar nga ciklet letrare. Ecuria e tij e shkëlqyer ndërpritet në vitin 1895, ku dënohet për dy vjet punë të detyrueshme. Del nga burgu në vitin 1987 dhe jeton në Paris deri kur vdes, shumë i varfër dhe i braktisur.

Libri i parë që boton është një kolazh poezish, që botohen në vitin 1881. Një vit më pas do të fillojë një turne në Amerikën e Veriut me një seri të madhe me leksione. Atëherë shkruajti dramën “Vera”. Vijojnë më pas libra si, “Princi i lumtur dhe përralla të tjera”, në 1888, “Krimi i lord Savilit dhe tregime të tjera”, në vitin 1891, “Shtëpia e Shegëve” dhe “Dukesha e Paduas”, në vitin 1892 u botuan “Portreti i Dorian Greit”.

Lexo artikullin »

Tre veta bëjnë një tigër

December 27th, 2009 ABCShqip

Është ruajtur deri më sot tregimi historik “Tre veta bëjnë një tigër”, i cili tregon se gënjeshtrat dhe thashethemet mund të konsiderohen nga populli i thjeshtë si gjëra të vërteta. Ekzistonin dikur në tokën kineze disa shtete që luftonin kundër njëri tjetetrit, prandaj historianët e quajnë atë periudhë “Periudhën e Shteteve Ndërluftuese”. Asokohe, shtetet Vei dhe Zhao, që ishin vende fqinjë, kishin nënshkruar një traktat të miqësisë dhe të aleancës. Për të garantuar fuqinë e traktatit, të dy shtetet do të dërgonin reciprokisht pengje në kryeqytetet e secilit. Është mbreti i shtetit Vei do të dërgonte birin e vet si peng në kryeqytetin Handan të shtetit Zhao. Duke marrë parasysh sigurimin e të birit, ai vendosi të dërgonte ministrin Pang Cong të shoqëronte djalin për në shtetin Zhao.

Lexo artikullin »

Shënime udhëtimi të Marko Polos në Lindje

December 27th, 2009 ABCShqip

Në kohën e dinastisë Yuan, Kina kishte lidhje të ngushta me vende të tjera të botës dhe shumë të huaj kishin qenë në Kinë. Ndër ta, italiani Marko Polo është më i njohuri.

Nikolo Polo dhe Mafio Polo, babai dhe xhaxhai i Marko Polos, ishin tregtarë. Për të bërë tregti, ata udhëtuan deri në Azinë Qendrore dhe, më tej, në vitin 1266, arritën në Kinë. Perandori Shizu i dinastisë Yuan, Kublai i priti ata me gëzim. Kur ata u kthyen në Itali, kishte vdekur nga sëmundje gruaja e Nikolo Polos dhe kishte mbetur në shtëpi vetëm biri i tij, Marko Polo 15 vjeçar. Prandaj, kur ata erdhën në Kinë për herë të dytë, e sollën edhe Marko Polon.

Ata të tre kishin patur ndër mend të vinin në Kinë duke u nisur nga Gjiri Persik dhe duke udhëtuar me anije. Por, ngaqë era dhe dallgët në det ishin të forta, ata vendosën të vinin duke ndjekur rrugën e vjetër. Kështu që, ata erdhën në Kinë duke kaluar në rrafshnaltën iraniane dhe rrafshnaltën pamire. Marko Polo ishte shumë i zgjuar dhe shpejt përvetësoi gjuhën mongole. Prandaj, perandori Shizu i dinastisë Yuan, Kublai e donte shumë dhe shpesh herë e merrte atë për inspekim në krahina të ndryshme. Kështu që, Marko Polo vizitoi shumë krahina të Kinës. Ata jetuan gjithsej 17 vjet në Kinë dhe, në vitin 1295, u kthyen në vendlindjen e tyre, Venedik.

Lexo artikullin »
»

  • Kërko


  • universiteti planetar

Free Sprint Phones with Plans | Thanks to CD Rates, Conveyancing and Registry Software