Archive for the ‘Vepra Letrare’ Category

Tre veta bëjnë një tigër

Është ruajtur deri më sot tregimi historik “Tre veta bëjnë një tigër”, i cili tregon se gënjeshtrat dhe thashethemet mund të konsiderohen nga populli i thjeshtë si gjëra të vërteta. Ekzistonin dikur në tokën kineze disa shtete që luftonin kundër njëri tjetetrit, prandaj historianët e quajnë atë periudhë “Periudhën e Shteteve Ndërluftuese”. Asokohe, shtetet Vei dhe Zhao, që ishin vende fqinjë, kishin nënshkruar një traktat të miqësisë dhe të aleancës. Për të garantuar fuqinë e traktatit, të dy shtetet do të dërgonin reciprokisht pengje në kryeqytetet e secilit. Është mbreti i shtetit Vei do të dërgonte birin e vet si peng në kryeqytetin Handan të shtetit Zhao. Duke marrë parasysh sigurimin e të birit, ai vendosi të dërgonte ministrin Pang Cong të shoqëronte djalin për në shtetin Zhao.

Shënime udhëtimi të Marko Polos në Lindje

Në kohën e dinastisë Yuan, Kina kishte lidhje të ngushta me vende të tjera të botës dhe shumë të huaj kishin qenë në Kinë. Ndër ta, italiani Marko Polo është më i njohuri.

Nikolo Polo dhe Mafio Polo, babai dhe xhaxhai i Marko Polos, ishin tregtarë. Për të bërë tregti, ata udhëtuan deri në Azinë Qendrore dhe, më tej, në vitin 1266, arritën në Kinë. Perandori Shizu i dinastisë Yuan, Kublai i priti ata me gëzim. Kur ata u kthyen në Itali, kishte vdekur nga sëmundje gruaja e Nikolo Polos dhe kishte mbetur në shtëpi vetëm biri i tij, Marko Polo 15 vjeçar. Prandaj, kur ata erdhën në Kinë për herë të dytë, e sollën edhe Marko Polon.

Ata të tre kishin patur ndër mend të vinin në Kinë duke u nisur nga Gjiri Persik dhe duke udhëtuar me anije. Por, ngaqë era dhe dallgët në det ishin të forta, ata vendosën të vinin duke ndjekur rrugën e vjetër. Kështu që, ata erdhën në Kinë duke kaluar në rrafshnaltën iraniane dhe rrafshnaltën pamire. Marko Polo ishte shumë i zgjuar dhe shpejt përvetësoi gjuhën mongole. Prandaj, perandori Shizu i dinastisë Yuan, Kublai e donte shumë dhe shpesh herë e merrte atë për inspekim në krahina të ndryshme. Kështu që, Marko Polo vizitoi shumë krahina të Kinës. Ata jetuan gjithsej 17 vjet në Kinë dhe, në vitin 1295, u kthyen në vendlindjen e tyre, Venedik.

Mbreti hegjemon i la lamtumirën bukuroshes Yu Gji

Udhëheqësi i kryengritësve fshatarë Siang Yu, që ishte shpallur si “Mbreti hegjemon i çusë perëndimore”, bënte akte të djegies, vrasjes, rrëmbimit dhe grabitjes kudo që të shkonte. Si rrjedhim, ai humbi përkrahjen nga populli dhe kjo gjë e shpuri atë në një disfatë gjithnjë e më të rëndë në luftën me udhëheqësin e kryengritësve fshatarë të një fraksioni tjetër Liu Bang. Në vitin 202 para erës së re, Liu Bang filloi luftën finale me Siang Yu në zonën Gaixia. Siang Yusë, që dikur kishte një ushtri prej 400 mijë vetashi, kishin mbetur vetëm 800 kalorës, të cilët nuk kishin më drithëra dhe tagji për kuajt dhe ishin rrethuar në të katër anët nga trupat prej 300 mijë vetash të gjeneralit Han Sin të palës së Liu Bangut.

Dënimi i Dou Ë-së së pafajshme

Guan Han Qing, shkrimtar dramaturg kinez i shekullit të 13-të, krijoi një sërë veprash të shquara teatrore, njëra prej të cilave ka qenë libreti i operës ?Dënimi i Dou Ë-së së pafajshme?. Kjo pjesë teatrore, që demaskoi korrupsionin e organeve të drejtësisë të periudhës së dinastisë Yuan, nuk është vjetruar asnjëherë, edhe pse kanë kaluar rreth 800 vjet, dhe shfaqet në skenë shumë shpesh edhe sot. Në këtë operë tragjike pasqyrohet një ngjarje që ndodhi asokohe. Përshkrimi i shkurtër i saj është si vijon më poshtë:
Kur Dou Ë-ja ishte 7 vjeçe, babai i saj mori para borxh nga një fajdexhi dhe, më vonë, për të kthyer borxhin, ia shiti Dou Ë-në plakës Cai për “nuse fëmijërore”. Por për fat të keq, “burri fëmijëror” i Dou Ë-së vdiq para kohe dhe ajo vendosi të mos martohej më dhe të jetonte gjithë jetën si vejushë, bashkë me plakën Cai.

Dashuria nuk vret

Ana hapi portën e shtëpisë dhe pa në korridor një zarf, që postieri e kishte futur nga nëndera. “Ç’të jetë kjo?”-tha dhe u ul e mori zarfin në dorë. Duke ecur drejt portmantosë për të varur çantën, lexoi adresën. E dërgonte tezja e saj, Ermioni, që banonte në një qytet industrial jo shumë larg qytetit të vogël ku banonte ajo.
Ana kishte dhe një teze tjetër, Figon, por teze Ermioni zinte një vend të veçantë në jetën e saj. Grua e qeshur dhe e dhembshur, e mençur e shpirtdete, me burrin e saj, Tomorrin dhe dy djemtë ishin bërë për Anën si derë babai.
Nëna i kishte vdekur shpejt, kur Ana sa kishte mbushur dymbëdhjetë vjeçe dhe babai, një burrë i qetë, saldator në një ndërmarrje prodhimi makinerish bujqësore, ishte martuar shpejt me një grua të divorcuar. Njerka dhe vajza që në fillim u duk që nuk ishin prerë për njëra-tjetrën sepse shumë shpejt filluan mosmarrëveshjet midis tyre, në fillim të vogla e pastaj duke u thelluar deri sa hapën një përrua të madh, i cili zor se mund të mbyllej.

Poezi – Dardan Hasku

Vizitorë të nderuar të abcshqip.com, në këtë artikull po ju prezantojm një tufë nga krijimet e një djaloshi të ri që si pasion e ka të shkruaj poezi në Gjuhën Shqipe.

Babit tim

Jeta sjell shum të papritura dhe befasi,
Por, befasia më e pakëndshme për ne ishe ti,
U zhduke si mos të kesh qen me ne kurr,
U humb gjith mundi dhe puna yte burr.

Por, unë e di se ti je me mua,
Brenda meje të ndiej, e din që shumë të dua,
E di që je në parajsë, nga atje na shikon,
Çdo moment tonin me ne e shijon.

Por, sa ja vlen kur s’të kam afër fizikisht,
Të të përqafoj, jo vetëm të mendoj psiqikisht,
Me ty gjatë tërë ditës do të rrija,
Do të lehtsoja të gjitha brengat e mija.

Katër rrëfime të lashta kineze


Morali i shoqërisë së vjetër përmes fabulave

Kush është

Të dhënat mbi jetën e Lieh-tzu nuk janë të sakta. Mendohet të ketë jetuar në shek. IV-III para Krishtit. Përgjithësisht në shkrimet e tij, në të cilat mbizotërojnë fabulat, pasqyrohet në mënyrë të shkëlqyer filozofa tao dhe lidhjet e saj me natyrën. Ato ilustrojnë fuqinë magjike të dijetarëve të lashtë tao. Vepra me titullin ?Lieh-tzu?, e cila i atribuohet kësaj figure, është një përmbledhje shkrimesh filozofike e metafizike. Leh-tzu, Bashkë me Lao-tze dhe Chuang-tze, njihet si një nga figurat më të ndritshme të filozofisë tao.

Yang thoshte:

Njerëzit janë të ndryshëm në jetë, por jo në vdekje. Përgjatë jetës disa janë të urtë, disa të pamend, disa fisnikë e disa vulgarë; në vdekje janë të gjithë një masë e shpërbërë ujërash të zeza. Këto ndryshime përgjatë jetës, kjo barazi në vdekje, janë vepër e fatalitetit. Urtësia e marrëzia, fisnikëria dhe vulgariteti nuk duhet të konsiderohen si të ishin entitete reale; ata janë vetëm forma të prira kah masa e njerëzve, pa u ditur se prej çfarë ligji.

Gishteza


Na ishte nje here nje grua qe deshironte shume te kishte nje femije te vogel, por, meqe nuk dinte se si ta plotesonte kete deshire, shkoi tek nje magjistare plake dhe i tha:

-Desha te kisha nje femij te vogel; me thuaj c’duhet te bej per kete gje?

-Nuk eshte pune e veshtire, – iu pergjigj magjistarja. -Na nje kokerr elb, qe eshte i nje lloi tjeter nga ai qe rritet ne arat e fshatareve dhe qe e hane pulat. Vere ate ne poçen me lule dhe do te shohesh.

-Faleminderit! – i tha gruaja, dhe i dha magjistares dymbedhjet groshe. Pastaj u kthye ne shtepi te saj dhe e mbolli kokrren e elbit.
Pas pak, ajo pa te dilte prej dheut nje lule e madhe dhe e bukur, qe i perngjante nje tulipani ende te pacelur mire.

-Sa lule e bukur! – tha gruaja duke puthur fletet e kuqe e te verdha, dhe po ne kete cast lulja u cel me nje zhurem te madhe. Tani dukej qe ishte nje tulipan i vertet, por brenda, ne sfondin e gjelber, ishte ulur nje vajze shume e vogel, e holle dhe e hijshme, e gjate sa nje gisht. Keshtu e quajten GISHTEZE.

I dhane per djep nje guaske arre te lustruar mire, per shtrat nje flete manushaqeje per mbulese nje flet trendafili. Aty flinte naten; diten luante mbi tryeze, ku gruaja vinte nje pjate plot me uje, te rrethuar me nje kurore lulesh. Ne kete pjate notonte nje flete e madhe tulipani mbi te cilen Gishteza mund te ulej dhe te lundronte nga njera buze e pjates ne tjetren, me ndihmen e dy qimeve kali te bardha qe i sherbenin ne vend te lopatave.
Ta kishte enda ta shihje; pastaj ajo dinte te kendonte me nje ze aq te embel dhe melodioz, s’a s’ishte degjuar kurre ndonjehere.

Nje nate, kur ajo po flinte, hyri ne dhome permes nje xhami te thyer nje zhabe shume e shemtuar. Kjo kafshe e llahtarshme, e madhe pa mase dhe e qullet, kerceu mbi tryezen ku flinte Gishteza, e mbyllur ne nje flete te kuqe trendafili.

- Ç’nuse e bukur per djalin tim! – tha zhaba.
Mori guasken e arres dhe duke dale po nga xhami i thyer, e nxori vogelushen ne kopsht.

Ninulla – Këngë djepi

Kenget e djepit, ninullat ose nina-nanat shprehin dashurine dhe deshirat e prinderve per femijt e tyre. Ato ne pergjithesi jane kenge te shkurtera, me te cilat nena ve ne gjume femine. Keto kenge, me gjithe se i gjejme si varjante mjaft te perhapura, shpesh jane improvizime qe nena i ben aty per aty.
Zakonisht keto kenge fillojne me fjalet: “nani-nani djalin/vajzen” ose “nina-nana” Ne disa kenge djepi, sidomos ne ato te jugut, gjejme dhe fjale te pashpjegueshme ose emra njerezish te cilet dallohen per ndonje karakteristike te vecante per kete ose ate gje. Ninullat jane monologe intim poetik, ku prinderit shprehin deshirat e tyre per femijet qe jane te lidhura me urtesine, dashurine, trimerine, shendetin, jeten e gjate etj.
Mjetet artistike, figurat letrare qe perdoren zakonisht jane krahasimi dhe personifikimi. Ninullat jane teper lirike. Nena e krahason vajzen me gonxhen e trendafilit, me lulen e sheges, me mollen kurse djalin me pellumbin, yllin. Shume i bukur eshte personifikimi i gjumit te cilin nena e paraqet is pellumb qe vjen dhe e merr femijen ne krahet e tij.

Nina-nina, more pllum
Flej se nana te don shum
T’i m’u rritsh-o nafaklum
Nafak lum-o djal i ri
Dielli ty gjithmonë me t’pri
Kur te rritesh mor zamak
Tash gzon nanen ne konak
Kur te rritesh djal im
Ti moj zemër do m’dalsh trim

Romani ''Sikur te isha Djale''

Free Sprint Phones with Plans | Thanks to CD Rates, Conveyancing and Registry Software