Prishtinë, konferencë shkencore për gjuhën shqipe

May 27th, 2010 ABCShqip

Prishtinë, 26 maj, NOA – Akademikë studiues dhe njerëz të letrave shqipe do të marrin pjesë nesër në një konferencë shkencore me temë Shqipja standarde dhe gjendja aktuale e përdorimit të saj.

Referues në Konferencë dhe pjesëmarrës në debat do të jenë albanologë nga Kosova, Shqipëria, Maqedonia, Mali i Zi dhe një numër albanologësh të huaj.

Referatin kryesor me titull Gjuha standarde mes dy frontesh do e mbajë akademiku Rexhep Qosja.

Takimi organizohet nga kolegji Iliria dhe Instituti për Kërkime dhe Shkencë i këtij kolegji. Aktiviteti do të nis në orën 11: 00 Hotel Grand në Prishtinë.

Në këtë konferencë do të marrin pjesë, krahas albanologëve nga Kosova, Shqipëria, Maqedonia, Mali i Zi dhe albanologëve të huaj, edhe përfaqësues të institucioneve shkencore , arsimore dhe të qarqeve akademike shqiptare.

Kumtesa të tjera do të mbajnë dhe Prof. Dr. Emil Lafe. Prof. Dr. Shefkije Islamaj, Prof. Dr. Agim Vinca, Prof. Dr. Shezair Rrokaj, Prof. Isa. Bajqinca, Prof. D.r Dieter Nehring, Prof. Dr. Qemal Murati

Synimi i konferencës është shqyrtimi i problemet kryesore me të cilat ballafaqohet sot gjuha standarde dhe sfidat kryesore që dalin para saj.

m.xh/NOA

Lexo artikullin »

Gramatika shqipe e 1710: A është vërtet ajo e para?

May 8th, 2010 ABCShqip

Sivjet mbushen 300 vjet nga Gramatika e parë e shqipes që i përket vitit 1710. Dorëshkrimi i saj ruhet në Bibliotekën e Manastirit të Grottaferratës, afër Romës. Informacionin e parë ër këtë gramatikë e pati dhënë studiuesi arbëresh Nilo Borxha, 83 vjet më parë, duke botuar në revistën “Diturija”(1927, nr.12) të Lumo Skëndos një shkrim me titull “Një gramatik’ e voglë e gjuhës shqipe, më 1710″. Artikulli është i shkurtër. Autori njofton se dorëshkrimi hyri në këtë bibliotekë në vitin 1923. Pas tij për këtë dorëshkrim shkruan, dikush më shumë e dikush më pak, G. Pettrota, M. Roku, J. Kastrati, Dh. S. Shuteriqi etj. Së fundi akademiku kosavar Rexhep Ismajli, pasi botoi në revistat shkencore ndonjë shkrim për këtë gramatikë, në vitin 1982 e botoi dorëshkrimin të plotë në Prishtinë, botim kritik, shoqëruar me studim e transkriptim.

Lexo artikullin »

Teoria e letersise – Funksioni estetik

March 31st, 2010 ABCShqip

Vepra letrare ne dallim nga vepra shkencore shkakton te lexuesi nje kenaqesi shpirterore te llojit te vecante. Kenaqesia qe del nga leximi i tekstit letrar eshte vleresuar si nje nga elementet baze qe e dallon letersine nga veprat e fushave te tjera. Ne kohen antike thuhej se poezia eshte e kendshme dhe e dobishme.

Ne teorite e sotme behen perpjkekje qe keto terma te perdoren ne kuptimin e tyre te sakte. Kenaqesia nuk duhet kuptuar kurrsesi si nje loje, zbavitje spontane, kalim kohe, ndersa, dobia si pune, detyre apo mesim didaktik. Nese flasim per letersine e vertete, kenaqesia dhe dobia qe percillen prej saj jo vetem qe nuk e perjashtojne njera-tjetren, por shkrihen natyrshem.

Kenaqesia qe lind nga leximi i vepres letrare eshte e nje shkalle te larte, e nje veprimtarie te larte njerezore, qe lidhet me sferen shpirterore te saj. Ndersa dobia eshte nje seriozitet i kendshem, qe lidhet me pershtypjen artistike qe fiton lexuesi gjate leximit te vepres letrare. Kjo pershtypje artistike eshte rezultat i nje leximi te plote ku marrin pjese ndjeshmeria dhe intelekti. Gjerndja emocionuese e shpirterore qe krijohet gjate leximit te plote te vepres, quhet gjendje e perjetimit artistik.

Keshtu funksioni paresor i letersise eshte funksioni estetik (nga greq. asthetikos-ndjenje), qe do te thote te ngjalle te lexuesi ndjenjen e se bukures.

E bukura ne art qendron me lart se e bukura ne natyre, pasi ne art ajo na jepet e plotesuar me anen shpirterore te krijuesit. Ketej del edhe vlera e perhershme dhe e pazevendesushme e artit te letersise./abcshqip

Lexo artikullin »

Letërsia dhe natyra e saj – Teoria e letersise

March 22nd, 2010 ABCShqip

Cfare eshte letersia? Cila eshte natyra e saj? Perpjekja per t’u dhene pergjigje ketyre pyetjeve eshte shume e vjeter dhe vazhdon te jete aktuale edhe sot.

Objekti i letersise

Termi “Letersi” e ka origjinen te fjala “litera” – shkronje, qe e nenkupton letersine si dicka te shkruar. Veshtiresia per te dalluar veprat letrare nga moria e veprave te tjera eshte ndjere qysh ne kohen antike. Diskutimet e hershme, por edhe te tashmet flasin qarte per lidhjet e letersise me fushat e tjera te krijimtarise dhe te dijes njerezore. Ato kane te perbashket si objektin, ashtu edhe nje pjese te madhe te mjeteve me te cilat e shprehin ate. Dallimi ndermjet tyre behet vetem permes nje analize te elementeve te veprave te letersise dhe krahasimit te tyre me ato te dijeve e fushave te tjera.

Objekti i letersise eshte njeriu, bota. Ky eshte objekt i perbashket per te gjithe dijen njerezore.

Letersia percon dije nga historia, filozofia, shkenca, feja, por keto jane dije te nje lloji te vecante, qe pasqyrohen ne menyre te vecante nga letersia.

Lexo artikullin »

“Andrra e Jetes” – Film për Ndre Mjeden

March 11th, 2010 ABCShqip

Ndre Mjeda

Alma Mile Panorama – Kanë vendosur ta quajnë “Andrra e jetës”. Jo vetëm sepse kjo ishte kryevepra e tij, por sepse ëndrra për jetën është lajtmotivi i çdo njeriu. Prej do kohësh, kanë nisur xhirimet për realizimin e një filmi dokumentar, kushtuar poetit dhe gjuhëtarit, Dom Ndre Mjeda. “Dom Ndre Mjeda është një figurë e madhe e kulturës shqiptare, poet, përkthyes, poliglot, atdhetar, njeri me virtyte dhe karakteristika shqiptare, por mbi të gjitha meshtar i vyer, teolog i spikatur dhe bari i përshpirtshëm. Mjeshtër i madh i vjershës dhe poemës. Ai me veprat e tij ka ofruar vargje të bukura, plotë ndjenjë”, – thotë Dom Nikë Ukgjini, producenti i këtij filmi. Sipas tij, edhe pse kanë kaluar shtatëdhjetë e dy vjet nga ndërrimi i jetës se tij, ai behët gjithnjë e më tepër figurë frymëzuese dhe intriguese për kulturën shqiptare. Kjo qe arsyeja që nxiti një grup studiuesish nga Shkodra, të cilët morën kurajën për të filluar realizimin e ekranizimit të jetës dhe veprës se tij.

Lexo artikullin »

Letersi, nderron jete shkrimtari Jerome Salinger

February 28th, 2010 ABCShqip

Shkrimtari Jerome David Salinger, autor i romanit te famshem “I riu Holden” ka nderruar jete ne moshen 91 vjecare.

Ai i mbylli syte pergjithmone ne shtepine e tij ne Corish, ne shtetin amerikan te New Hampshire. Lajmin e beri te ditur djali i shkrimtarit, sipas te cilit, vdekja erdhi per shkaqe natyrore.

Romanin “I riu Holden” ai e shkroi ne vitin 1951 dhe qe prej vitit 1965 vendosi te mos shkruante me. Qe prej vitit 1980 ai nuk dha me asnje interviste. Salinger lindi ne vitin 1919 ne Manhattan dhe u transferua ne New Hampshire duke shkeputur te gjitha marredheniet me njerezit.

Qe prej ketij transferimi, shkrimtari nuk publikoi me asgje dhe dha shume pak intervista. Me romanin e tij, Salinger tronditi themelet e letersise, duke u hapur rrugen shkrimtareve te tjere si, Dom DeLillo dhe Thomas Pynchon./Top Channel

Lexo artikullin »

Promovohet libri “Getja mes Perendimit dhe misticizmit oriental”

February 28th, 2010 ABCShqip

Libri “Getja mes Perendimit dhe misticizmit oriental”, i autorit Edvin Cami eshte promovuar keto dite, duke hedhur drite mbi nje permase te vecante te vepres se poetit gjerman J. V. fon Gete, qe eshte interesi dhe qendrimi i tij tejet pozitiv ndaj Orientit dhe Islamit. Nje qendrim i tille gjen shprehje vecanerisht ne vepren “Divani perendimor-lindor”, qe eshte vleresuar nga disa studiues si epopeja me e rendesishme lirike e shkruar prej poetit te famshem gjerman. Ne veprimtarine e organizuar nen shoqerine e muzikes klasike dhe te asaj mistike orientale, si dhe te recitimit te poezive te “Divanit perendimor-lindor”, ne nje atmosfere terheqese, u diskutua ideja e shprehur prej Getes per zhdukjen e kufijve dhe shtrengimin e duarve mes qyteterimeve e kulturave perendimore e orientale, ne frymezimin e respektit te ndersjelle dhe vlerave te percuara nga besimet monoteiste ne pergjithesi dhe nga Islami ne vecanti. Ky botim i qendres per studime letrare “Pika pa Siperfaqe” vjen ne sfondin e debateve jo pak te ndezura qe prej kohesh zene rendin e dites ne Shqiperi e me gjere, mbi ceshtje si perplasjet e qyteterimeve, rreziqet e shfrytezimit te besimit fetar per qellime terrori, sfida e identiteteve etj./Koha Jone

Lexo artikullin »

Bibloteka Franceze blen librin origjinal te Casanovas!

February 28th, 2010 ABCShqip

Pas shume perpjekjeve, Biblioteka Kombetare Fraceze ka mundur te shtije ne dore kopjen origjinale te librit “Historia e jetes time” te joshesit te famshem te femrave dhe shkrimtarit, Giacomo Casanova.
Bashke me doreshkrimin, biblioteka ka siguruar edhe dokumente te tjera qe shkojne deri ne 3700 faqe, te shkruara nga vete Casanova mes viteve 1783-1789. Biblioteka Kombetare Franceze eshte ndihmuar edhe nga qeveria per te blere doreshkrimet e rralla.

Te gjithe rreshtat jane shkruar ne frengjisht dhe ne to pershkruhet jeta private e njeriut te famshem gjate udhetimeve te tij neper Europe ku takoi edhe shkrimtare te medhenj te asaj periudhe si, Volter e Rousseau, kompozitorin Mozart dhe shume krere shtetesh. Natyrisht qe hapesiren me te madhe ne keto kujtime e zene femrat. 122 mendohet se eshte numri i femrave te joshura nga ai, mes te cilave edhe nje murgeshe.

Lexo artikullin »

E folmja e arbëreshëve

February 12th, 2010 ABCShqip

Çdo dialekt ka edhe të folmen e tij. E folmja e arbëreshëve të Italisë, që është e dialektit toskë, ka një rëndësi të madhe, krahas njohjes së teksteve të vjetra të Buzukut, Matrëngës, Budit, Bardhit, Bogdanit etj., për njohjen dhe historinë e zhvillimit të gjuhës shqipe.
Mungesa e orientalizimeve, ruajtja e një forme shumë më burimore të shqipes, i dha dhe i jep edhe sot të folmes arbëreshe një rol nga më të rëndësishmit për njohjen sa më të mirë të historisë së zhvillimit të shqipës.
Më poshtë keni disa nga dallimet kryesore midis gegërishtes dhe toskërishtes, si në leksik, po ashtu edhe në fonetikë.

Lexo artikullin »

Dialekti, në shkollë duhet të flasim gjuhën letrare

February 8th, 2010 ABCShqip

Gjuhëtarja: Modeli i formës gjuhësore për fëmijët është mësuesi, tekstet shkollore dhe libri artistik

Lorina Mixha

Në vitin 2009, kur në qytetet kryesore janë grumbulluar shumica më e madhe e popullsisë, në shkolla, brenda një klase ka fëmijë të ardhur nga zona të ndryshme. Të gjithë këta fëmijë flasin në formën gjuhësore me të cilën komunikohet në familje, me prindërit, gjyshet dhe të afërmit. Në këtë konglomerat formash gjuhësore, të vetmet modele gjuhësore standarde që u ofrohen nxënësve, janë tekstet shkollore, librat artistikë, por edhe mënyra e ligjëratave të mësuesve. Duke u nisur nga këto kushte, specialistët e Institutit të Gjuhësisë mbrojnë tezën se mësuesit në shkolla, pavarësisht lëndës që japin, gjuhë, letërsi, gjeografi apo matematikë duhet të flasin rrjedhshëm, pastër, pa nota dialektore. Mësuesit e kanë të detyruar, për shkak të institucionit ku punojnë, të flasin gjuhën letrare. Ndërkohë që janë mësuesit që ofrojnë modele të formave gjuhësore për nxënësit dhe si të tillë duhet të respektojnë normat standarde. Vetëm kështu nxënësit mund të flasin rrjedhshëm, të formulojnë formën e duhur të gjuhës letrare duke krijuar rrjedhshmëri dhe elokuencë në artikulimin e saktë përgjatë gjithë jetës.

Lexo artikullin »

  • Kërko


  • webday

Free Sprint Phones with Plans | Thanks to CD Rates, Conveyancing and Registry Software